Regeerakkoord, natuur en klimaat – bijdrage voor de Nieuwsbrief feb ’26.
Het minderheidskabinet van D’66, VVD en CDA heeft een regeerakkoord opgesteld van 67 pagina’s
met de titel “Aan de slag, bouwen aan een beter Nederland”. De paragraaf “Landbouw, natuur en
stikstof” telt 4 pagina’s en de paragraaf “Op koers voor klimaat en groene groei” telt er 3. Het is te
lezen vanaf 30 januari en de analyses en beschouwingen buitelen over elkaar heen – natuurlijk
afhankelijk van de politieke kleur van het medium waarin ze verschijnen. Boven de analyse van de
Volkskrant van maandag 2 februari koos de krant voor de kop “De nieuwe coalitie doet vrijwel
niets aan nationaal klimaatbeleid.” NRC stelt iets nuchterder: “In de begroting maken de partijen
relatief weinig geld vrij voor klimaat.”
De drie partijen constateren dat “de verduurzaming van Nederland stokt”. Ze houden vast aan het
idee van „groene groei” en “meer regie” en ze “willen investeringen uit het bedrijfsleven loswrikken”.
Economische ontwikkeling en “innovatief klimaatbeleid” zijn volgens D’66, VVD en CDA “twee
kanten van dezelfde medaille”. NRC rekent voor: “De grootste uitgave is een hogere compensatie
voor de elektriciteitskosten van de industrie (zo’n 200 tot 500 miljoen euro per jaar). Zo moet het
bedrijfsleven warm worden gemaakt voor verduurzaming.” en “De coalitie maakt alleen voor
windparken op zee structureel 139 miljoen euro vrij (…)”. Er worden echter ook maatregelen
genomen die contraproductief lijken. De door het kabinet Schoof verlaagde accijns op benzine wordt
verlengd.
Er komt 1 miljard euro subsidie beschikbaar (per jaar) voor bedrijven die veel fossiele energie
verbruiken. Het aantal vluchten van Schiphol mag groeien, burgervliegveld Lelystad wordt geopend,
al hebben beide vliegvelden geen Natuurvergunning. CO 2 -opslag in onderzeese gasvelden moet
doorgaan, al is dat eindig en vermindert dat de uitstoot bij de bron niet.
Nieuw is wel het Stikstoffonds, dat door het kabinet Schoof werd geschrapt. Het is gevuld met 20
miljard euro. Tegelijkertijd halen de ambities om de totale uitstoot te verlagen, niet eens die van
‘stikstofminister’ Van der Wal. Het lijkt erop dat het Kabinet Jetten vooral wil inzetten op technische
maatregelen als stalinnovaties, die in het verleden vaak niet effectief zijn gebleken. Het is
veelzeggend dat landbouworganisaties als LTO heel enthousiast zijn over het coalitieakkoord en de
milieuorganisaties niet. Wel wordt het voor boeren rond beschermde natuurgebieden lastig om op
de huidige voet door te gaan. Daar is namelijk “een hoge emissiereductie nodig”. Er komen ‘zones’
rond die gebieden – de Veluwe en de Peel als eerste – waarin nauwelijks nog stikstof uitgestoten
mag worden. Veel provincies hadden zulke zones al gepland – en juist provincies krijgen opnieuw een
hoofdrol, zoals ze die eerder hadden bij het Nationaal Programma Landelijk Gebied.
Het kabinet Jetten zegt vast te willen houden aan het klimaatdoel van 2030, maar stelt tegelijkertijd
dat dit “lastig” wordt en richt de blik daarom vooral op 2040 (dan moeten Europese landen 90
procent minder CO 2  uitstoten dan in 1990). Jetten stelt ook dat de coalitie zich wil inzetten voor
“ambitieuze” Europese afspraken over verduurzaming. Als stok achter de deur is daarvoor
afgesproken dat in 2027 “indien nodig” extra nationale maatregelen genomen worden om het 2040-
doel te halen.
Tot slot: Het is interessant om te kijken naar de uitspraak van de rechtbank van 28 januari over de
klimaatzaak van Greenpeace en Bonaire – 2 dagen vóór de publicatie van het regeerakkoord. De
rechtbank Den Haag stelde Greenpeace in het gelijk en bepaalde: “De rechtbank beveelt de Staat zich
aan zijn stikstofdoel voor 2030 te houden, wat betekent dat de Staat 50 procent van de oppervlakte
van de stikstofgevoelige natuur uiterlijk op 31 december 2030 onder de grenswaarde moet brengen.
Daarbij moet de Staat, anders dan de Staat tot nu gedaan heeft, voorrang geven aan de meest
kwetsbare natuur”. En binnen 18 maanden moet de Staat duidelijk kunnen maken aan de rechtbank
hoe ze deze doelen gaat behalen. Het nieuwe kabinet zal daar een hele kluif aan hebben en dit

regeerakkoord onmiddellijk moeten bijstellen voor dat “betere Nederland”. (wie nog meer wil
weten, leze Raoul Beunen, “Reflectie regeerakkoord” op https://www.raoulbeunen.nl/?p=1611)
Bart Zeven