Tag Archives: Biesbosch

Plantenwerkgroep: excursie naar de Biesbosch 08-09-2018

Nationaal Park De Biesbosch wordt ingeklemd tussen de Beneden Merwede (bij Hardinxveld) in het noorden en de Amer (bij Geertruidenberg) in het zuiden. Daartussen vind je smallere en bredere kreken, uitgestrekte wilgenbossen en rietlanden. Delen van het gebied zijn bijna alleen via het water toegankelijk maar op sommige plaatsen zijn ook wandelpaden en wegen. De website van Staatsbosbeheer meldt o.a. het volgende over de Biesbosch:

De Biesbosch was oorspronkelijk polderland. De Sint-Elizabethsvloed in 1421 veranderde het in een binnenzee. Dankzij het water uit Maas en Waal werd het een zoetwaterdeltagebied. Uit zand en rivierslib ontstonden zandplaten. Vooral biezen groeiden daar goed op. Vandaar de naam ‘Biesbosch’. Eeuwenlang verdienden griendhakkers, rietsnijders en biezenvlechters er een karige boterham.

In 1970 werd het Haringvliet afgesloten. De grote verschillen tussen eb en vloed verdwenen en daarmee de griend- en rietcultuur. De wilgenakkers verruigden en de natuur kreeg vrij spel.

Staatsbosbeheer speelt vanaf 1958 een belangrijke rol in het begeleiden van natuurontwikkelingen in het gebied. Ook in dit deltagebied vreest men, door klimaatverandering, voor problemen met overtollig rivierwater. Men heeft grote delen land daarom weer ontpolderd, zodat de rivieren hun overtollige water kwijt kunnen en er zijn nieuwe stroomgeulen gemaakt die zorgen voor een goede doorstroming van het gebied. Het gebied is constant in beweging. Het is mooi om te zien dat de natuur veel zijn eigen gang mag gaan. Omgevallen bomen worden niet weggehaald, raken bemost en verteren langzaam. Maar het ‘wateropvanggebied’, de Noordwaarts, moet juist open blijven. En dat op een natuurlijke manier.

We starten bij restaurant Het Bolle Bevertje met koffie en uiteraard gebak. Theo Muusse, boswachter bij Staatsbosbeheer, heet ons van harte welkom. Na de koffie lopen we met z’n tienen richting Polder Jantjesplaat. We zien een prachtige waterpartij met fraaie slikkerige oevers en ondiepe delen, een ideale plek voor vogels. Maar we komen vandaag voor de planten en ook die zijn blij met dit mooie gebied, waar veel bijzondere soorten zich al snel thuis voelen.

Rieviertandzaad

Driekantige bies

Langs de oever vinden o.a. driekantige bies (zeldzaam en kenmerkend voor het zoetwatergetijdengebied) en heen (de variant daarvan van zoete milieus). Op de slibranden staat het zeldzame riviertandzaad en bruin cypergras. Theo is een zeer enthousiaste verteller met heel veel kennis van de aanwezige flora. Hij wijst ons rode- en blauwe waterereprijs, goudknopje, klein vlooienkruid, knikkend- en veerdelig tandzaad, bloeiend slijkgroen, bleekgele droogbloem, moeraskruiskruid en nog veel meer soorten op een relatief klein stukje grond. Verbazingwekkend.

Kleine pimpernel

Vervolgens lopen we langs kleine pimpernel (die was hier nog niet bekend!) en heelblaadjes weer naar onze startplek, om richting Werkendam te rijden. Bij de splitsing Galeiweg/Kroonweg vinden we in de linker berm het zeldzame rivierkruiskruid. Achter de berm staan de bomen tot de oksels in het water, het ziet er sprookjesachtig mooi uit.

Iets verderop lopen we door het smalle stukje land vol geelkleurige bloemen tussen de Kroonweg en het water Kooigat. Waar het zeldzame rijstgras groeit en we tandzaad nummer 4 van vandaag vinden: zwart tandzaad. Stekelige hanenpoot en Europese hanenpoot

Hanepoot

staan gezellig bij elkaar, waardoor we goed de verschillen kunnen bestuderen.

Dan beginnen de magen te knorren. Theo wil ons nog een mooi plekje laten zien, maar helaas is dit stuk afgesloten en dat is vast niet zonder reden. We ploffen ergens neer en genieten van onze boterhammetjes en de overvliegende buizerd en slechtvalk.

Genoeg uitgerust, stappen we weer in de auto. We rijden dit keer maar een piepklein stukje omdat er Aziatische waterbuffels te bewonderen zijn. Wat zien ze er stoer en indrukwekkend uit. Ze zijn echter heel zachtaardig en met hun grote bruine ogen kijken ze je vriendelijk en nieuwsgierig aan. Ze houden het groen mooi kort.

Theo vertelt, dat de waterbuffels de afgelopen warme zomer hun naam eer aan deden. Ze stonden heel wat uurtjes heerlijk tot hun kop in het water.

We rijden terug naar de Bandijk , waar Theo nog “ en passant” een koereiger in de bomen spot. Wanneer we uitstappen om afscheid te nemen van Theo, zien we een zeearend vliegen. Wat ’n cadeautjes.

We bedanken Theo hartelijk voor zijn enthousiaste rondleiding en voor het laten zien van de vele bijzondere planten. Theo Muusse is diegene geweest die in augustus 2017 het klein slijkgras, waarvan men dacht dat het in Nederland uitgestorven was, weer ontdekte in de buurt van het Hellegatsplein. De groeiplaatsen liggen in een gebied dat begraasd wordt door Heck-runderen. Door hun onberekenbare gedrag zijn deze dieren niet geheel ongevaarlijk. Het gebied is daarom niet vrij toegankelijk.

We gaan verder en bezoeken een smalle strekdam in de Nieuwe Merwede.

Wilde bertram

Hondsroos

Deze is dicht begroeid, zodat het oppassen geblazen is om niet onderuit te glijden. Hier vinden we o.a. wilde bertram en een mooie hondsroos. Op de dijk speuren we nog wat rond alvorens we verder rijden. Bij de Bandijk stoppen we op het parkeerplekje t.o.v. het gebied De Wassende Maan. Over het prikkeldraad het gebiedje in op zoek naar iets bijzonders, want Niels speurt in het rond. Er groeit hier aardig wat kamgras en we vinden er ook kattendoorn.  Aan de rand, in het water vinden we uiteindelijk het zeldzame groot nimfkruid, met groenige bloemen in de bladoksels. Heel apart plantje.

Groot nimfkruid

We rijden nog even terug naar de plek waar we deze ochtend gestart zijn en wandelen een rondje door polder Jantjesplaat. Niels riskeert nog een duik in het water om het aarvederkruid en ook hier het groot nimfkruid te vinden. We hebben vandaag 208 soorten planten gezien, waaronder verschillende zeldzame soorten en hebben genoten van het prachtige gebied. En dan te bedenken dat we slechts een fractie van het gebied hebben gezien. We moeten zeker nog een keer terugkomen om op zoek te gaan naar de Spindotter en wie weet een bever te ontmoeten.

We sluiten traditioneel af met een bezoek aan een eetgelegenheid. Met veel geduld hebben we moeten wachten op het vullen van onze magen, maar gelukkig zijn plantenliefhebbers geduldige mensen.

Verslag: Ellen van Knippenberg

Foto’s: Gonny Sleurink en Heleen Strikkers

Waterpostelein

Waterpostelein

Vlooienkruid

Rijstgras

Oranje springzaad

Oeverbies

Kattenstaart

Hop

Hertsmunt

Heelblaadje

Goudzuring

Plantenwerkgroep: Excursieprogramma 2018

Scherenwelle – zondagochtend 22 april 2018

Vanochtend bezoeken we een van de mooiste gebieden van de gemeente Kampen, Scherenwelle.

Deze bijzondere uiterwaard langs de IJssel is de enige waar de wilde kievitsbloem te vinden is. De derde week van april is voor deze bijzonderheid het hoogtepunt van de bloeitijd. De plant komt er gelukkig in grote aantallen voor, een heel bijzonder gezicht. Hopelijk blijft dat zo en kan de populatie nog uitbreiden. De laatste jaren zijn enkele percelen afgeplagd om uitbreiding van de populatie mogelijk te maken. Hopelijk blijven de verdrogende gevolgen van de zomerbedverlaging in de IJssel (die werd 1 meter dieper gemaakt tussen de Eilandbrug en de Molenbrug) achterwege. De kievitsbloemen staan er samen met (heel) veel pinksterbloemen en grote vossenstaart. Daartussen kan je dan nog bijzonderheden vinden als veenreukgras en, misschien, ook knolvossenstaart.

Behalve kievitsbloemen is er natuurlijk nog veel meer te zien in Scherenwelle. Het is nog vroeg in het jaar maar we gaan ook proberen de jonge planten te vinden van de beemdooievaarsbek, kleine pimpernel, rivierkruiskruid en al die andere bijzonderheden die we uit het gebied kennen.

Praktische informatie: We verzamelen om 9.30 uur op de dijk tussen IJsselmuiden en Wilsum (Uiterwijkseweg), daar waar het wandelpad de uiterwaard in gaat. De excursie duurt tot ongeveer 13.00 uur. Je hoeft je niet op te geven.

Meer lezen: http://natuurverenigingijsseldelta.nl/?p=2657

Silberberg/ Lengerich e.o. (Duitsland) – Zaterdag 26 mei 2018

Vlakbij Osnabrück in Duitsland ligt de Silberberg, een uitloper van het haast on-Nederlandse heuvelachtige Teutoburgerwald. Op de Silberberg is naast beukenbos met een rijke ondergroei ook een zeer oud graslandreservaat te vinden. Er groeien diverse soorten orchideeën en heel veel andere bijzondere plantensoorten. Wil je die soorten in Nederland vinden dan zal je naar Zuid-Limburg moeten gaan en sommige van de soorten komen zelfs helemaal niet in Nederland voor. Een uniek gebied dus! Een aantal jaren geleden keken we hier al eens onze ogen uit. Wit bosvogeltje, vliegenorchis, bruinrode wespenorchis, bergnachtorchis, vogelnestje, het groeit er allemaal. En niet alleen orchideeën, ook allerlei andere bijzonderheden. Denk maar eens aan heidezegge, franjegentiaan, wolfskers, aarddistel, zinkveldmuur en zo kan je doorgaan. In de buurt, bij Lengerich, is er ook nog een oude kalkgroeve te vinden, hier staat een keur aan kalkgraslandsoorten, waaronder het zeldzame soldaatje, ook al een orchidee.

Praktische informatie: We vertrekken om 8.00 uur van het Meeuwenplein. De excursie duurt tot laat. Vergeet niet je paspoort/ identiteitskaart mee te nemen! Geef je even op bij Niels Jeurink, tel. 038 – 33 28 741, of e-mail njeurink@home.nl.

Meer lezen: http://natuurverenigingijsseldelta.nl/?tag=oeho

Mandjeswaard – Woensdagavond 30 mei 2018

Van de Mandjeswaard en Kampereiland zijn nog niet zo heel veel gegevens bekend. Terwijl er toch diverse bijzondere soorten te vinden zijn, zoals in de wegbermen en langs de sloten. Tijdens vorige excursies vonden we bijzonderheden als zilte zegge, bevertjes en geelhartje. Vanavond gaan we op bezoek bij Erf 1, het biologische melkveebedrijf van Harry Bruins en zijn familie in de Mandjeswaard. Eens kijken wat we vanavond kunnen vinden.

Praktische informatie: geef je even op bij Niels Jeurink (tel. 038 – 33 28 741, of e-mail njeurink@home.nl. We verzamelen om 19 uur op het Meeuwenplein. De excursie eindigt als het donker wordt.

Meer lezen: http://natuurverenigingijsseldelta.nl/?p=1188

Staverden en Hierden – zaterdag 16 juni 2018

Zo droog als grote delen van de Veluwe zijn, zo nat is het er op sommige plekken. Vaak is dat te danken aan een laag leem in de bodem waarop regenwater maar moeilijk wegzakt. Er ontstaan dan vennetjes of natte heiden. Soms werd die leem op de Veluwe ook door de mens weggegraven en gebruikt voor het bouwen van huizen. Her en der zijn van die ‘leemkuilen’ te vinden. Het water stroomde weg, waardoor beekjes ontstonden. Vandaag gaan we eens kijken in zo’n gebied waar droog en nat elkaar afwisselen, namelijk bij Staverden. De beekjes, zoals de Leuvenumsebeek, stromen noordwaarts. Ooit richting de Zuiderzee maar alweer vele tientallen jaren naar de randmeren, hier het Veluwemeer. Ook in het gebied waar de beekjes in de randmeren uitmonden, bij Hierden, verandert er de laatste jaren veel. Er wordt grond verworven door natuurorganisaties als Natuurmonumenten en er werd ook een ecoduct gebouwd over de A28 en de spoorlijn Zwolle – Harderwijk – Amersfoort. Alle reden om het gebied te gaan verkennen.

Praktische informatie: We verzamelen om 9.30 uur van het Meeuwenplein in Kampen. De excursie duurt de hele dag. Geef je even op bij Niels Jeurink (tel. 038 – 33 28 741, of e-mail njeurink@home.nl.

Meer lezen:

Landgoed Staverden/ Verbrande Bos:  https://www.glk.nl/landschap-kastelen/locatie/?locatie=19

Veluwemeerkust: https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/veluwemeerkust

 Zalkerbos – woensdagavond 27 juni 2018

Hoe gaat de flora zich ontwikkelen in de nieuw ingeplante en de geplagde percelen rond het Zalkerbos? We zijn reuze benieuwd. Zo dicht bij de bijzondere stroomdalgraslanden in de Vreugderijkerwaard kan het toch niet heel lang duren voordat de eerste bijzonderheden ook hier gaan opduiken. We willen er dit jaar gaan kijken samen met de plantenwerkgroep van de KNNV in Zwolle. De nieuwe percelen worden beheerd door Staatsbosbeheer en deze organisatie is ook geïnteresseerd in onze vondsten. En we gaan vast ook nog wel in het bos zelf kijken. Met de rijke bodembegroeiing daar is dat altijd weer een lust voor het oog. Het bos wordt het mooist ontwikkelde hardhoutooibos van Nederland genoemd, bossen dus die door de rivierinvloed zijn gevormd (‘ooi’) en waarvan de boomlaag wordt gedomineerd door eiken, essen en iepen. De planten maar zeker ook de mossen en paddenstoelen die je er kunt vinden zijn heel bijzonder.

Praktische informatie: geef je even op bij Niels Jeurink (tel. 038 – 33 28 741, of e-mail njeurink@home.nl. We verzamelen om 19 uur op het Meeuwenplein. De excursie duurt tot het donker is.

Meer lezen: http://natuurverenigingijsseldelta.nl/?p=2266

Tollebeek – woensdagavond 4 juli

Vorig jaar deden we voor het eerst mee met het ‘witte gebieden’-project van stichting FLORON. Dat beviel goed. Het project is bedoeld om gegevens te verzamelen op plaatsen waar nog maar weinig van bekend is. Dit jaar bezoeken we een paar plekken in de buurt van Tollebeek in de Noordoostpolder. Uit dit gebied (atlasblok 175-520 om precies te zijn) zijn in het verleden ruim 180 verschillende soorten gevonden. Eens zien of we er dit jaar meer kunnen vinden.

Praktische informatie: geef je even op bij Niels Jeurink (tel. 038 – 33 28 741, of e-mail njeurink@home.nl. We verzamelen om 19 uur op het Meeuwenplein. De excursie duurt tot het donker is.

Meer lezen:

Witte gebiedenbeleid stichting FLORON:

https://www.verspreidingsatlas.nl/biodiversiteit/witte-gebieden-reserveren.aspx?soortgroep=V

Rondje Tollebeek:

http://www.opdekuierlatten.nl/wandelpaden/wandelroutes/rondje_tollebeek#tabs-3

 Ewijkse Plaat – zaterdag 14 juli 2018

Op de zuidelijke oever van de Waal ligt, niet ver ten westen van Nijmegen de Ewijkse Plaat. Een uiterwaard waar zo af en toe het water van de Waal overheen gaat tijdens perioden met hoog water. De rivier zet er dan vaak veel zand af en kennelijk ook veel plantenzaden want er worden veel bijzondere planten uit het gebied gemeld. De hoogste tijd om er ook eens met de plantenwerkgroep te gaan kijken. Er zijn uiteraard veel soorten te vinden die kenmerkend zijn voor het rivierengebied, zoals van droge (stroomdal)graslanden en soorten van slikken en rivierstrandjes.

Praktische informatie: We verzamelen om 9.30 uur van het Meeuwenplein in Kampen. De excursie duurt de hele dag. Geef je even op bij Niels Jeurink (tel. 038 – 33 28 741, of e-mail njeurink@home.nl.

Meer lezen: https://www.ark.eu/gebieden/gelderse-poort/beuningen

Biesbosch/ Noordwaard – zaterdag 8 september

De Biesbosch is vast bij iedereen wel bekend. Het gebied is sinds een aantal jaren een nationaal park en onder veel meer bekend door de bevers, de visarenden én de zeearenden die er broeden. En daarnaast is er ook voor de plantenliefhebber héél veel te beleven. Het gebied wordt ingeklemd tussen de Beneden Merwede (bij Hardinxveld) in het noorden en de Amer (bij Geertruidenberg) in het zuiden. Daartussen vind je smallere en bredere kreken, uitgestrekte wilgenbossen en rietlanden. Deels is het gebied bijna alleen via het water toegankelijk maar op sommige plaatsen zijn ook wandelpaden en wegen. Vandaag willen we er gaan kijken.

Praktische informatie: We verzamelen om 9.00 uur van het Meeuwenplein in Kampen. De excursie duurt de hele dag. Geef je even op bij Niels Jeurink (tel. 038 – 33 28 741, of e-mail njeurink@home.nl.

Meer lezen:

Noordwaard: https://www.ruimtevoorderivier.nl/project/ontpoldering-noordwaard/

Biesbosch: http://np-debiesbosch.nl/de-biesbosch/