Category Archives: Natuurbeschermingswerkgroep

Kunst Vogel Manifestatie “Heel Nederland de lucht in” voorjaar 2016

Mussen door Loes Botman

Mussen door Loes Botman

In de expositie op Schokland staan de vogels centraal die op en rond dit werelderfgoed hun leefgebied hebben. In de tentoonstelling komt een rijk palet aan vogelsoorten in diverse kunstuitingen aan bod.

Tijdens de expositieperiode organiseert het museum samen met Stichting Het Flevo-landschap een aantal vogelexcursies op het voormalig eiland Schokland. Op deze wijze maak je als bezoeker zowel binnen als buiten het museum op gevarieerde wijze kennis met de vele vogels die dit gebied rijk is.

In het voorjaar van 2016, het hoogseizoen voor vogels,  zal  de ware vogelaar zijn hart kunnen ophalen. Op 7 vogelvriendelijke hotspots in Nederland zullen ze neerstrijken, de ‘Hoogvliegers van het Laagland’.  En in hun kielzog de zwermen liefhebbers, verleid door zoveel  kansen op bijzondere waarnemingen en kijkgenot. Het nieuwste puttertje, de laatste huismus, de ultieme ijsvogel…

‘Heel Nederland de lucht in’ is de titel van een landelijke KunstVogelManifestatie  die in april 2016 van start zal gaan. Ruim 110  kunstenaars van naam en faam  presenteren hun ‘vogelwerken’  landelijk verspreid.  Een uitwaaierende Nederlandse  ‘kunstbelt’ van Appingedam, via Nieuw Amsterdam, Schokland , Rotterdam, Den Haag en Middelburg met slot Zeist als middelpunt.  Een uniek gebeuren. Nog nooit stond de Vogel zo in de Kijker. In schilderijen, grafiek, aquarellen pastel, brons, steen of hout ….  Eenmaal besmet met het vogelvirus raak je  als kunstenaar nooit meer uitgevogeld.

De afbeelding in dit bericht is werk van Loes Botman

Meer informatie vindt u op de volgende pagina:

https://schokland.nl/activiteiten/kunstvogel-manifestatie

Slotzitting over IJsseldelta-Zuid bij de Raad van State 17-09-2015

foto RvS 17-09-2015 IJsseldelta ZuidVandaag vond de slotzitting over bestemmingsplan IJsseldelta-Zuid plaats in de raadszaal van de Raad van State in Den Haag. Tegenover elkaar stonden de Natuurvereniging IJsseldelta en de combinatie Kampen, Overijssel, Flevoland en het ministerie van Economische Zaken. Inzet was de vraag of het bestemmingsplan IJsseldelta-Zuid mag worden uitgevoerd, met een vaarweg voor de pleziervaart èn de vernietiging van een deel van het rietmoeras aan het Drontermeer, waardoor de leefomgeving van roerdomp en karekiet wordt verkleind.

ADCtoets, een primeur in de Raad van State-zitting

In februari van dit jaar vernietigde de Raad van State de plannen voor de bouw van 1300 woningen aan de bypass in een “tussenuitspraak” en droeg het rechtscollege de overheden op een zogenaamde ADCtoets uit te voeren. Dat is een toets waarin alle mogelijke alternatieven (A) worden besproken, en wordt aangetoond dat er voor de aanleg van de bypass “dwingende redenen van groot openbaar belang” (D) zijn en dat aangerichte natuurschade voldoende wordt gecompenseerd (C).

Bijzonder aan deze zitting over IJsseldelta-Zuid is dat de Raad van State voor het eerst in de Nederlandse rechtsgeschiedenis een ADCtoets beoordeelt. (De Natuurbeschermingswet voorziet in de mogelijkheid zo’n ADCtoets op te leggen)

De Natuurvereniging had de uitkomst van deze ADCtoets in een zienswijze bestreden: er wordt teveel rietmoeras bij het Drontermeer vernietigd zodat de leefomgeving van roerdomp en grote karekiet wordt verkleind en compensatie voor dat vernietigde leefgebied wordt onvoldoende en niet op tijd geboden. Volgens de Natuurvereniging zijn er twee alternatieven die minder natuurschade teweeg brengen: dijkversterking (i.p.v. een bypass) en een bypass zonder vaarweg voor de recreatievaart.

De zitting

De overheden kwamen nu in hun berekeningen over verstoring en verlies van rietmoeras aan het Drontermeer uit op een oppervlakte van 1,7 i.p.v. de eerdere 2,7 hectare (genoemd in de “Passende beoordeling”). Dat leidde tot de nodige vragen van de Raad van State. De vraag kwam aan de orde of er met de aanleg van het nieuwe rietmoeras van 8 ha. aan de Buitendijkse weg sprake was van mitigatie of van compensatie. De Natuurvereniging verdedigde dat dit laatste het geval was en dat volgens de Natuurbeschermingswet zo’n gebied eerst in gebruik genomen moet zijn door de vogels en dat dan pas kan worden begonnen met de werkzaamheden – dat zou op zijn vroegst in 2017 zijn. Dat zou ook in lijn zijn met een recente uitspraak van het Europese Hof van Justitie waaraan de Raad van State juist over deze materie advies had gevraagd.

De overheden, vertegenwoordigd door de landsadvocaat,  meenden dat er sprake was van mitigatie en dat het rietmoeras van 8 ha. begin 2016 zeker voor 1/3 deel gereed zou zijn voor roerdomp en grote karekiet en dat daarom in 2016 kon worden begonnen met het weggraven van het (oude) rietmoeras aan het Drontermeer, zodat de bypass daarin kan uitmonden.

Recreatievaart en fietspad over Reevedam wel of niet verstorend?

De overheden beweerden dat de 12.000 vaarbewegingen (eerder was sprake van 17.000, maar dat cijfer is bijgesteld door de vernietiging van dorp Reeve) van pleziervaartuigen en de aanleg van een fietspad over de Reevedam naar de Drontermeerdijk geen noemenswaardige verstoring teweeg zou brengen en dat deze verstoring teniet gedaan zou worden door zogenaamde “zoneringsmaatregelen” langs het Drontermeer. Geen sterke bewering!

De Natuurvereniging bestreed dat door erop te wijzen dat de voorgestelde “zoneringsmaatregelen” misschien wel de kano’s uit het riet houden, maar nooit de verstorende (geluids)effecten van de recreatievaart en de fietsers teniet kunnen doen. Een bypass zonder vaargeul kent veel minder verstorende effecten rond het bestaande rietmoeras aan het Drontermeer en zou daarom een goed alternatief zijn.

Alternatieven

Naast het alternatief van een bypass zonder vaarweg droeg de Natuurvereniging nog een alternatief aan: een klassieke dijkversterking van de bestaande IJsseldijken zou het gebied tussen Zwolle en Kampen weer veilig kunnen maken en laten voldoen aan de normen van de Waterwet. Voor deze dijkversterking vraagt het Waterschap Groot Salland juist vandaag krediet aan haar bestuur. De dijkversterking is berekend zónder het effect van een bypass omdat de faalkans bij de inlaat en bij de Roggebotsluis riskant hoog is. Door deze klassieke dijkversterking zou de aanleg van de bypass overbodig worden. Voor dit betoog was bij de Raad van State weinig aandacht en begrip. De doelstelling van 41 cm waterstandsdaling bij Zwolle was immers ook een (wettelijke) opdracht, zo luidde de redenering. Van deze 41 cm waterstandsdaling zou fase 1 van de bypass er 12 cm leveren. De overige 29 cm waterstandsdaling wordt bereikt door de zomerbedverdieping.

Uitspraak en mogelijkheden

De Raad van State doet over 6-12 weken uitspraak.

Er zijn in principe vier uitspraken mogelijk:

1e de bypass wordt aangelegd inclusief een vaarweg voor pleziervaart (op deze vaarweg rust nu een Voorlopige Voorziening, wat betekent dat die nu niet mag worden aangelegd)

2e de bypass wordt aangelegd zonder vaarweg, wat een aanpassing van het plan en de verleende vergunningen vereist

3e De aanleg van de bypass (met of zonder vaarweg) wordt (deels) uitgesteld tot 2017 omdat het nieuwe rietmoeras aan de Buitendijkse weg dan pas geschikt is om de grote karekiet en roerdomp te huisvesten

4e Een vierde mogelijkheid, geen bypass aanleggen, lijkt na de zitting van vandaag onwaarschijnlijk.

Zie voor dat verschil tussen mitigatie en compensatie ook een artikel van advocate Marieke Kaajan op http://www.envir-advocaten.com/nl/mitigatie-en-compensatie–toepassing-arrest-briels . Onder punt 7 wordt de tussenuitspraak van de Raad van State over IJsseldelta-Zuid onder de loep genomen.

Bart Zeven

 

 

 

 

 

Impressie IVN-werkdag op een vogeleiland in het Ketelmeer 29-8-2015

Afgelopen zaterdag heb ik meegedaan met de via de Digitale nieuwsbrief van de Natuurvereniging aangekondigde werkdag op een van de vogeleilanden in het ketelmeer. De werkdag was een initiatief van de IVN afdeling Zuid-Kennemerland en werd mede mogelijk gemaakt door Staatsbosbeheer (SBB) en Landschap Overijssel (LO). Het is een jaarlijks terugkerende activiteit van genoemde IVN afdeling.

De start verliep niet geheel vlekkeloos. Het bleek dat een aanhangwagen met gereedschap van LO was verwisseld. De aanhangwagen die naar ons moest stond in Nijverdal voor een werkdag aldaar en – jullie raden het al – bij ons was het omgekeerde het geval. De oplossing was om elkaar tegemoet te rijden en de aanhangwagens om te ruilen.

Om 09.30 uur had zich een groep van zo’n 30 vrijwilligers uit diverse provincies van Nederland verzameld bij de Balgstuwweg nabij Ramspol. De overtocht werd met een bootje van SBB gemaakt. Vanwege de lage waterstand konden er maar zeven personen tegelijk mee aan boord; dus vijf keer Balgstuw – vogeleiland v.v.

De eerste groep van zeven beet de spits af en koerste met de boot af op het eiland. Ruimschoots voor het eiland bleek het water zo ondiep dat de boot bijna vast kwam te zitten. De groep werd zodanig verdeeld over voorplecht en achtersteven dat er nog een stukje verder kon worden gevaren tot enkele meters voor het eiland. Daar stonden we dan, enigszins bedremmeld kijkend naar onze werklocatie op afstand.

De enige optie was om laarzen en sokken uit te trekken, broekspijpen op te stropen, over boord te springen en al wadend door het klotsende water de oever te voet te bereiken. Een enkeling manoeuvreerde wat onhandig uit de boot, plonsde in het water en liep een nat pak op. Zon en wind zorgden ervoor dat de natte plunje – opgehangen aan kale boomtakken – snel droogde.

2015 werkdag IVN Ketelmeer 02 2015 werkdag IVN Ketelmeer 03 2015 werkdag IVN Ketelmeer 04 2015 werkdag IVN Ketelmeer 05 2015 werkdag IVN Ketelmeer 06 2015 werkdag IVN KetelmeerDe wijzers van de klok stonden inmiddels op 10.45 uur toen iedereen in de startblokken stond om na een instructie van de mensen van SBB en LO te beginnen. Het doel: wilgenopslag verwijderen om meer openheid op het eiland te creëren voor de strandvogels. Het gemopper vanwege de moeizame start werd al gauw  overstemd door het geluid van beugelzagen, knipscharen en omvallende takken en bomen….

De catering was prima verzorgd; koffie met vlaaien, broodjes met knakworst, soep, drinken en fruit.

Tijdens een korte pauze kregen we een ‘gearrangeerde’ vliegshow van de zeearend. De vogel was kennelijk zo door de groep gefascineerd dat hij nog een keer extra onze richting uit vloog om vervolgens voorgoed weer te verdwijnen.

Er is hard gewerkt en er heerste een goede sfeer. Het was qua weersgesteldheid een uitgelezen dag om in de natuur werkzaam te zijn.

Na ons zwoegen kregen we nog een rondleiding over het eiland en konden we zien dat er ook bevers op het eiland actief zijn met het bouwen van een burcht. Helaas zijn er ook vossen op het eiland die het gemunt hebben op de nesten en het broedsel van de verschillende water- en strandvogels.

Als je dit hoort, vraag je je af: waar deden we het ook al weer voor?…. 

Om 16.15 uur vertrok de eerste groep weer met de boot richting het vaste land.  

Voor herhaling vatbaar? Zeker! zie de foto’s die uitdrukking geven aan de sfeer. 

Reinier Reumer.

 

Zienswijze Natuurvereniging IJsseldelta inzake project IJsseldelta Zuid/Reevediep juni 2015

6 Mei j.l. heeft de Raad van State de geëiste ADC-toets betreffende de Bypass in het gebied Kampen Zuid ontvangen. Als enig overgebleven bezwaarmaker heeft de Natuurvereniging IJsseldelta van de Raad van State de gelegenheid gekregen om op deze ADC-toets te reageren. Afgelopen week is onze zienswijze naar de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State gestuurd. Wij, als Natuurvereniging IJsseldelta, hebben niet zoals het consortium Ruimte voor de Rivier Isala Delta, de mogelijkheid om een advocatenkantoor of een onderzoeksbureau in te huren. Met vrijwillig aangeboden hulp en met hulp van leden hebben wij onze  zienswijze opgeschreven. Hierin proberen we duidelijk te maken dat er andere alternatieven zijn dan de nu voorgestelde. Ook denken wij anders over de dwingende redenen van openbaar belang en hebben wij twijfels over de compensatie voor de Natura 2000 gebieden. Het is nu aan de Raad van State om de ADC-toets en onze zienswijze op deze toets te beoordelen.

Wat de uitspaak van de Raad van State ook moge zijn, het bestuur heeft het gevoel dat de wij als vereniging er alles aan hebben gedaan wat we konden.

We wachten in gezonde spanning op de uitspraak van de Raad van State.

 Herman Koek, voorzitter

 

 

Uitspraak RvS in omstreden dijkdoorbraak tbv aanleg Reevediep 13-5-2015

De minister van Infrastructuur en Milieu, de staatssecretaris van Economische Zaken, het college van gedeputeerde staten van Flevoland en de gemeenteraad van Kampen mogen enkele werkzaamheden verrichten in het gebied van de geplande hoogwatergeul Reevediep. Het gaat om het maken van een opening, de zogenoemde doorbraak, tussen de noordelijke plas in de Onderdijkse Waard en de IJssel. Hierdoor kan zand uit de IJssel worden aangevoerd waarmee dijken langs het Reevediep kunnen worden aangelegd. Dit blijkt uit een uitspraak van vandaag (13 mei 2015) van de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Hiermee is de eerder opgelegde gedeeltelijk schorsing van het bestemmingsplan ‘IJsseldelta-Zuid’ van de gemeente Kampen op twee onderdelen opgeheven, zie https://www.raadvanstate.nl/pers/persberichten/tekst-persbericht.html?id=737&summary_only=&category_id=8

De vereniging is teleurgesteld over deze uitspraak. We zijn momenteel druk bezig een reactie te formuleren op de door RWS ingediende ADC toets.

brief Natuurvereniging aan RvS aangaande werkzaamheden IJsseldelta Zuid

Aan de voorzieningenrechter van de Afdeling

Bestuursrechtspraak van de Raad van State,

Postbus 20019,

2500EA Den Haag,

t.a.v. mr. D. Milosavljević, griffier.

 

Kampen, 14 april 2015

Onderwerp: Projectplan IJsseldelta Zuid, verzoek om gedeeltelijke opheffing schorsing, nr.201401736/5/R6

 

Hoogedelgestrenge heer, vrouwe,

 

Naar aanleiding van uw verzoek d.d. 3 april jl. treft u bij dezen onze reactie aan op het verzoek van verweerders om een gedeelte van de schorsing betreffende het plandeel ‘Water’ met de aanduiding ‘vaarweg’ uit het bestemmingsplan IJsseldelta Zuid, door de Afdeling opgelegd bij tussenuitspraak van 11 februari 2015, op te heffen.

De Afdeling stelt in onderdeel 58.5 van haar uitspraak het volgende: ‘De beoogde uitvoering van het projectplan kan, wat betreft de hoogwatergeul en de Reevedam, alleen doorgang vinden indien voldaan wordt aan de criteria van artikel 19g en 19h van de Nbw 1998 (de zogeheten “ADC-toets”)’. Deze opvatting wordt in dictum VII van de tussenuitspraak geconcretiseerd in de schorsing bij wijze van voorlopige voorziening van het plandeel ‘water’ met de aanduiding ‘vaarweg’ uit het bestemmingsplan. De afdeling stelt hier dus klip en klaar dat de aanleg van de bypass/ hoogwatergeul/Reevedam, zoals beschreven in het bestemmingsplan IJsseldelta Zuid, afhankelijk is van de uitslag van de ADC-toets.

Er is geen hoogwatergeul denkbaar zonder dijken. In tegenstelling tot het gestelde in de laatste volzin onder 1 in het verzoekschrift van verweerders menen wij daarom dat ook de aanleg van de dijken van de hoogwatergeul afhankelijk is van het oordeel over de uitkomst van de ADC-toets. Nu al voorzieningen treffen voor de aanleg van de bij de hoogwatergeul behorende dijken in de vorm van het maken van een opening tussen de IJssel en de noordelijke plas en van het opslaan in deze plas van (een buffer van ) zand, bestemd voor de aanleg van de in het bestemmingsplan beschreven dijken (zie punt 1 uit het verzoek van verweerders), grijpt vooruit op de einduitspraak van de Afdeling. Slechts die einduitspraak maakt de aanleg van die hoogwatergeul met dijken mogelijk of niet mogelijk. Verweerders gaan er in hun verzoek tot gedeeltelijke opheffing van de schorsing van uit dat de einduitspraak de aanleg van genoemde dijken mogelijk zal maken. Wij gaan uit van de tegengestelde opvatting. Als in de einduitspraak de onderdelen betreffende de hoogwatergeul in het bestemmingsplan zullen worden vernietigd is er bij het honorering van het verzoek van verweerders intussen wel niet te herstellen schade toegebracht aan een waardevol Natura 2000 gebied.

Met betrekking tot het aangevoerde spoedeisend belang in par. 3 merken we het volgende op. Het project ‘Zomerbedverlaging Beneden-IJssel’ is een van de vele projecten binnen de PKB ‘Ruimte voor de rivier’. De voortgangsrapportage van dit project (VGR 25) waarin de stand van zaken per 31 december 2014 wordt beschreven stelt op pag. 8 dat de opdracht aan het programma is om uiterlijk eind 2015 het beoogde veiligheidsniveau te realiseren. Op dezelfde pagina wordt gerapporteerd dat dit voor 9 projecten, waaronder IJsseldelta Zuid, niet zal lukken. Dit zal, gelet op de omvang van het totale project, niemand verbazen. De periode tot de einduitspraak zal maximaal enkele maanden beslaan. Binnen de praktijk van het project Ruimte voor de Rivier is een dergelijke vertraging kennelijk niet ongebruikelijk. We zien daarom niet in dat bij het project Zomerbedverlaging Beneden-IJssel het wellicht niet halen van de gestelde beëindigingdatum door de voorzieningenrechter moet worden voorkomen met een beroep op ‘spoedeisend belang’.

Gelet op het bovenstaande pleit de Natuurvereniging IJsseldelta  er voor om het verzoek tot gedeeltelijke opheffing van de schorsing van het betreffende plandeel niet te honoreren en de einduitspraak van de Afdeling af te wachten.

Hoogachtend,

namens het bestuur van de Natuurvereniging IJsseldelta,

R. Houkema, secretaris

 

 

IJsseldelta tegen de doorbraak – persbericht april 2015

De Natuurvereniging IJsseldelta verzet zich bij de Raad van State tegen het maken van een opening tussen de IJssel en de noordelijke plas in de Onderdijkse Waard. Deze plas ligt in de uiterwaarden van de IJssel ter hoogte van het Onderdijks. Het maken van deze doorbraak wordt noodzakelijk gevonden om baggerschepen in staat te stellen in de plas zand te lossen. Dit zand – ongeveer 2 miljoen m3- komt uit de vaargeul van de IJssel tussen de Molenbrug en de Eilandbrug. Die vaargeul wordt verdiept in het kader van het project  Zomerbedverlaging Beneden-IJssel. Het is de bedoeling dat het zand via een persleiding gebruikt gaat worden voor de aanleg van de dijken van de bypass. En daar zit voor de vereniging het knelpunt. De vereniging heeft bij de Raad van State een uitgebreid bezwaarschrift ingediend tegen de aanleg van de bypass. Naar aanleiding daarvan heeft de Raad op 11 februari bepaald dat niet kan worden gestart met de aanleg. Eerst moet aanvullend onderzoek worden verricht, de zogenaamde ADC-toets. De resultaten van die toets zijn naar verwachting  begin mei beschikbaar. Uit die resultaten moet blijken of wel aan alle wettelijke eisen die de natuurbeschermingswet stelt is voldaan. Pas als de Raad vindt dat dit het geval is kan met die aanleg worden begonnen. Het verzoek om toestemming voor de doorbraak en de opslag loopt op dat eindoordeel vooruit. Het is ook mogelijk dat de Raad van State in haar eindoordeel uitspreekt dat de bypass in de geplande  vorm niet kan doorgaan.  Als dat het geval is dan is door de doorbraak en het opgeslagen zand ondertussen wel een waardevol en beschermd natuurgebied onherstelbaar vernietigd.  De Natuurvereniging IJsseldelta heeft de Raad van State daarom gevraagd die opening en de opslag van het zand op die plek niet mogelijk te maken.

Als de resultaten van de ADS-toets in mei bekend worden krijgt de vereniging als enige instantie van de Raad het verzoek om op die resultaten te reageren. Ook dan zullen we vanuit onze doelstelling kritisch die resultaten bezien. Dit neemt niet weg dat we waardering hebben voor de wijze waarop bij werkzaamheden die nu worden uitgevoerd rekening wordt gehouden met aanwezige natuurwaarden.

Voor  meer informatie kunt u terecht bij Herman Koek, voorzitter van de vereniging. Tel. 0527 239554.

Electrovissen op Zwarte Meer van de baan – nieuwsbrief KNNV Zwolle

Effecten elektrovisserij
Bij de elektrovisserij op paling gebruikt een beroepsvisser elektrische stroom om de aal te verlammen en op te scheppen. Daarbij wordt niet alleen de paling door de stroom getroffen maar alle vissen die in de buurt zijn. Ook de zeldzame en beschermde soorten, zoals de grote en de kleine modderkruiper, de rivierdonderpad en de bittervoorn. En dat kan leiden tot verwonding en sterfte. Het aggregaat dat de vissers gebruiken maakt veel lawaai. Door dit lawaai kunnen de zeldzame vogels uit het Zwarte Meer, zoals de grote karekiet, roerdomp en purperreiger, tijdens het broeden worden verstoord.
Beroep op Raad van State tegen afwijzing bezwaren
Omdat wij ons niet konden verenigen met de wijze waarop de provincie is omgegaan met onze bezwaren tegen de vergunning hebben wij in april 2013, samen met de Natuurvereniging IJsseldelta te Kampen, beroep aangetekend bij de Raad van State. Deze stelt in de uitspraak een jaar later dat de provincie de effecten van de elektrovisserij niet goed en volgens de regels van de Natuurbeschermingswet heeft uitgezocht. De Raad van State vond onze bezwaren daarom gegrond, vernietigde het besluit op onze bezwaren en schorste de vergunning. De provincie diende vervolgens aan de hand van een ‘passende beoordeling’ een nieuw besluit nemen over ons bezwaarschrift. Lees meer https://sites.google.com/site/nbcknnvzwolle/nieuwsberichten/prov-overijssel-trekt-stekker-uit-elektrovisserij

Het Groene Hart

Het Groene Hart van Kampen
Ooit waren het de gronden buiten de stad. Waar de Kamper stadsboeren hun vee lieten grazen. De Stadsburgerweyden werden ze genoemd. Een open gebied, dat grensde aan het door landschapsarchitecten van faam van weleer (Zocher, Springer) ontworpen parkgebied, dat we nu ook wel ‘Plantsoen’ noemen. De groene gordel rond de stad die zich uitstrekte van de Buitenhaven in het noorden tot de Bovenhaven in het zuiden.
De uitbreidingswijken van Kampen, zoals Middenwetering en Cellesbroek, veranderden dit beeld vanaf ongeveer 1975 dramatisch. De Europa-allee werd aangelegd, een brede weg met twee maal twee rijstroken en –later- talrijke verkeerslichten op de voornaamste kruispunten. Het groene gebied dat hierdoor werd ingeklemd tussen de Europa-allee aan de kant van de nieuwbouwwijken en de Ebbingestraten aan de kant van het centrum, werd tot een groen gebied in de stad. Naast het ‘Plantsoen’ werd sindsdien gesproken van het ‘Groene Hart’.

Project Het Groene Hart
Eind jaren ’80 werd in nauwe samenwerking tussen allerlei betrokkenen en gemeenteambtenaren in enkele jaren (!) een gedetailleerd plan uitgewerkt. ‘Project Het Groene Hart’ werd het genoemd. Van oktober 1991 dateert de laatste conceptversie van de rapportage. Hoewel het project daarna werd gestopt, geldt dit zeker niet voor de interesse van onze vereniging in het Groene Hart.

Gemeentelijke natuurprijs
Voor het Groene Hart werd een (nieuw) plan gemaakt. Het gebied had door spontane bosontwikkeling van wilgen en elzen een halfopen karakter gekregen. Om nog beter te kunnen genieten van de natuur, zo dicht bij de deur, werden enkele paden aangelegd en later geasfalteerd zodat ze ook voor minder validen bereikbaar werden. In 1997 ontving de gemeente er een prestigieuze ‘gemeentelijke natuurprijs’ voor.
Onze vereniging heeft altijd een warme band met dit gebied gehad. Omdat het erg bijzonder is om zo’n groot, groen gebied binnen de stad te hebben. Waar mensen naar hartenlust kunnen wandelen en ontspannen, tot rust kunnen komen. Er de planten en bijzondere bomen en struiken kunnen leren kennen en de dieren die er leven te bekijken. Leden van de vereniging waren nauw betrokken bij het project Het Groene Hart en ook bij het plan waarvoor Kampen de natuurprijs ontving. Download Poster Groene Hart

Bebouwing in het Groene Hart
De druk om in een groen gebied dat zo centraal in de stad ligt te bouwen is in elke stad groot. Ook in Kampen. Het mag dan ook niet verbazen dat in de loop van de jaren telkens plannen werden gemaakt om het groene gebied ‘nuttig’ te gebruiken. Zo kwamen er enkele keren plannen voor appartementencomplexen langs de Europa-allee langs, was er een discussie over een stadscamping en over een parkeerplaats voor campers. De laatste is uiteindelijk op de bestaande parkeerplaats op het Burgemeester Berghuisplein aangelegd. In 2003 kwam ook het nieuwe Gemeentehuis in het Groene Hart te staan, na een lang proces van afwegingen; begin 2002 werden de bomen ervoor gekapt. Later kwamen daar nog de polikliniek, naast het voormalige stadsziekenhuis (nu Myosotis), en een appartementencomplex op de plek van het vroegere Belastingkantoor bij. Ook de sporthal aan het Burgemeester Berghuisplein werd na een brand op dezelfde plek herbouwd, onder de naam ‘Reeve’, naar de oude watergang die ooit de stad Kampen met de Zuiderzee verbond.

Burgerinitiatief
In 2006 werd het in onze gemeente mogelijk met een ‘Burgerinitiatief’ te komen, om onderwerpen die door ‘burgers’ belangrijk werden gevonden op de ‘gemeentelijke agenda’ te zetten. Zulke initiatieven moesten uiteraard door voldoende burgers worden ondersteund. Eind 2006 was het zover. Met groot gemak werden de benodigde (500) handtekeningen verzameld. Download verzoek Burgerinitiatief Het ’10-puntenplan voor het Groene Hart’ werd kort daarna ingediend. Download 10-puntenplan
Begin 2007 kreeg het plan veel waardering van de raadscommissie ruimtelijke ontwikkeling. Download presentatie raadscommissie Maar het duurde nog tot 1 november 2007 voordat de Gemeenteraad het raadsvoorstel met daarin veel van de elementen uit het Burgerinitiatief vaststelde. Met name het terugdringen van de verhardingen en ideeën voor verandering van de verkeerscirculatie bleken echter voer voor discussie. Download verslag Gemeenteraad 1-11-2007

Nieuw bestemmingsplan en nieuw zwembad
Na de vaststelling van het raadsvoorstel kwam de discussie op gang rond het zwembad. Inmiddels aan vervanging of op z’n minst grondige renovatie toe rees de vraag of een nieuw zwembad dan weer in het Groene Hart zou moeten komen of elders. En toen eenmaal de keuze voor het Groene Hart was gemaakt, waar dan? En hoe uitgevoerd? In allerlei stappen werkte de Gemeenteraad langzaam maar zeker naar een kleiner, duurzamer en nieuw zwembad naast het bestaande. Het is een van de belangrijke onderdelen van het nieuwe bestemmingsplan voor het Groene Hart, dat eind 2013 formeel in procedure werd gebracht.
Onze vereniging staat, hoewel we liever hadden gezien dat het nieuwe zwembad buiten het Groene Hart terecht was gekomen, positief tegenover het nieuwe bestemmingsplan. We zien diverse elementen uit ons 10-puntenplan in het bestemmingsplan terugkomen. En dat brengt ons ook tot enkele tips, om het plan te vervolmaken:

Kampen, januari 2014

Bouwen ‘over’ de Zwartendijk?

Het houdt de gemoederen in Kampen al geruime tijd bezig: moet er worden gebouwd ‘over’ de Zwartendijk? Al in 2003 begon dat met het zogeheten Stadsdebat. Kampenaren kregen toen onder meer de vraag voorgelegd wat de voorkeur had: hoogbouw (‘Manhattan’) langs de IJssel óf bouwen over de Zwartendijk? De Kampenaren die erbij waren gaven aan dat, áls het nodig zou zijn, de voorkeur naar bouwen over de Zwartendijk uit zou gaan.

En zo is het begonnen. Onder de bezielende leiding van toenmalig wethouder van der Maat (CDA) en later Bert Boerman (CU) werkten de gemeente Kampen en de provincie Overijssel (gedeputeerde Theo Rietkerk, CDA) aan de voorbereidingen.

Min of meer tegelijkertijd speelde de wens van een recreatieve vaarverbinding tussen randmeren en IJssel, zodat de lastige verbinding tussen randmeren en Vecht/ Wieden makkelijker zou worden. Kampen zou daardoor aantrekkelijker worden voor de vaarrecreanten, nog altijd een belangrijk deel van de bezoekers van Kampen. Maar gaandeweg veranderde de nadruk op recreatie, met dank aan ‘Ruimte voor de Rivier’, dat grote nationale project om Nederland meer veiligheid te bieden tegen overstromingen van de grote rivieren. Veiligheid werd naast de vaarrecreatie het credo. Wie kon dáár nu tegen zijn? Er moest een ‘bypass’ komen tussen IJssel en Drontermeer én Kampen zou in de –ook regionale- woningbehoefte gaan voorzien door  1.300, meest grote woningen te bouwen. Het gebied, dat eerst ‘de Oksel’ werd genoemd, tussen Hanzelijn en bypass, werd later herdoopt in Reeve, de bypass werd later het Reevediep. Wonen aan het water, dat moest het worden, want daar was grote behoefte aan en dat had Kampen toen nog niet.

Natuurvereniging IJsseldelta heeft zich van meet af aan in de discussies gemengd. We deden al mee aan het Stadsdebat, maakten deel uit van de klankbordgroep voor de Structuurvisie 2030, schreven zienswijzen in de bestemmingsplanprocedures en maakten bezwaar tegen vergunningen. Steeds met dezelfde boodschap: Áls aangetoond wordt dat een bypass nodig is dan moet dat maar, maar wel met zo min mogelijk impact. Dat kan door tussen de benodigde dijken een groen gebied te reserveren dat bij extreme waterstanden water uit de IJssel naar het Drontermeer en daarna naar het IJsselmeer kan afvoeren. Men sprak destijds van een ‘groene bypass’. Maar al vrij snel ging de bestuurlijke voorkeur uit naar een blauwe bypass, een die dus het hele jaar door watervoerend is. Duurder, maar ook aantrekkelijker, heette het. En dan ook nog het liefst een bevaarbare waterloop. Nog weer duurder dan een niet bevaarbare, maar met de inkomsten uit de woningbouw, bijdragen van de provincie en –vooral- het Rijk  moest dat verschil overbrugd kunnen worden.

Over de woningbouw zijn we ook altijd duidelijk geweest: niet daar. Nog afgezien van de vraag of woningbouw nodig is voor de steeds geringer wordende bevolkingsgroei zijn er in Kampen én IJsselmuiden nog tal van locaties waar gebouwd kan worden zonder dat de bebouwde kom groter wordt, en dat ook zonder de grote groene gebieden aan te tasten. Waarom zou je dan het landschappelijk en ecologisch zo bijzondere buitengebied ‘over’ de Zwartendijk gaan opofferen?

Deze opvatting, een bypass alleen als het echt moet en geen woningbouw, hebben we steeds gehad en hebben we nog steeds. De procedures die komen gaan zullen leren hoe ver we daarmee komen. Overigens is er in de plannen voor het Reevegebied ook veel aandacht voor natuur. Iets dat we uiteraard toejuichen, al is de kans van slagen nog onzeker. Men realiseert enkele honderden hectares Ecologische Hoofdstructuur (die in Overijssel als geheel kleiner wordt, waarvoor stukken EHS vanuit Twente naar de IJsseldelta zijn ‘verhuisd’). Men wil er roerdomp en grote karekiet in een rietmoeras hebben, ook nobel, maar tegelijkertijd komt er dus een recreatieve vaarverbinding en krijgen heel veel woningen een eigen aanlegsteiger. De verstoring die dat met zich meebrengt zou de natuurambities wel eens behoorlijk dwars kunnen zitten.

Door de jaren heen waren we betrokken bij in elk geval de volgende procedures:

  1. Stadsdebat 2003
  2. (Plan) M.e.r.-procedure partiële herziening Streekplan. Mei 2008. Bypass en woningbouw waren in het gebied over de Zwartendijk tot dat moment formeel helemaal niet mogelijk. Het (provinciale) Streekplan moest daarvoor worden aangepast. En daarvoor was weer een (plan) m.e.r.-procedure noodzakelijk. Van een serieuze afweging van alternatieven is in onze ogen overigens nooit sprake geweest. Download: Zienswijze partiële streekplanherziening IJsseldelta zuid 12052008
  3. Ontwerp-structuurplan Kampen Zuid-West. Augustus 2008. Deze procedure is nooit afgerond, ingehaald als het ware door andere. Download: Reactie op ontwerp-structuurplan Kampen Zuid West
  4. Structuurvisie Kampen 2030 (rekening houden met 60.000 inwoners in 2030). Januari 2009. Deze langdurige en kostbare planprocedure resulteerde in een hoogst irrealistische plankaart voor onze gemeente. Her en der grote woningbouwlocaties, een tweede zuiderzeehaven, een grote locatie voor recreatie (golfbaan) in het gebied tussen Kampen en Roggebotsluis, uitbreiding van de Koekoek en zo kan je door gaan. Natuurvereniging IJsseldelta draaide mee in de klankbordgroep, maar dat leek meer een manier om verenigingen ‘rustig’ te houden dan dat men de behoefte had te luisteren naar de resultaten van de discussies. Los hiervan werd onze vereniging min of meer gelijktijdig vertegenwoordigd door de Overijsselse milieufederatie ‘Natuur en Milieu Overijssel’ (NMO) in een andere klankbordgroep, die van IJsseldelta Zuid. NMO besloot daar na verloop van tijd uit te stappen, onder meer omdat men niet de indruk had dat er veel met de inbreng van de milieufederatie gebeurde. Download: Reactie Natuurvereniging IJsseldelta op structuurvisie 2030 of bekijk het ‘sprookje van de grutto’: Groene ambities (tip: sla dit bestand eerst op op uw computer en start dan de presentatie door erop te dubbelklikken, klik dan op F5)
  5. Voorontwerpbestemmingsplan. Maart 2010. De eerste formele stap in de bestemmingsplanprocedure. Onze vereniging heeft er een uitvoerige zienswijze voor gemaakt. Download: Zienswijze voorontwerp-bestemmingsplan IJsseldelta-Zuid
  6. (Project) M.e.r.-procedure voor woningbouw en bypass. Tussentijds, in augustus 2010, is de toenmalige MER-versie door de commissie voor de milieueffectrapportage getoetst. Na de afweging van locatie-alternatieven in de plan-m.e.r.-procedure volgde de ‘invulling’ van de voorkeurslocatie. Een zo grote woningbouwlocatie en zeker ook een bypass zijn ‘m.e.r.-plichtig’. Dat betekent dat men alleen het besluit daartoe mag nemen wanneer in een milieueffectrapport (MER) de milieugevolgen goed in beeld zijn gebracht. De procedure is overigens nog altijd niet afgerond.
  7. Ontwerpbestemmingsplan. Juli 2013. Ook op het Ontwerpbestemmingsplan heeft de vereniging gereageerd. Opnieuw hebben we gehamerd op het ontbreken van een noodzaak voor woningbouw, op het onderschatten van de effecten op natuur en op het onvoldoende en onjuist compenseren van de schade. Download: 2013-07-10 Zienswijze ontwerpbestemmingsplan IJsseldelta Zuid
  8. Bestemmingsplan. December 2013. Op 12 december 2013 heeft de gemeenteraad ingestemd met het bestemmingsplan voor IJsseldelta Zuid, dus ingestemd met een plan dat zowel bypass en 1.300 woningen als ook uitbreiding van de jachthaven bij Roggebotsluis mogelijk maakt. Over de woningbouw is (was al eerder) afgesproken dat in 2016 definitief wordt besloten of deze wel/ niet doorgaat en zo ja in welk tempo. De zienswijze van onze vereniging is weliswaar beantwoord maar bij lezing van de antwoorden bekruipt je toch een ‘kluitje in het riet(moeras)’ gevoel. Onze uitvoerige zienswijze heeft in elk geval niet of nauwelijks tot aanpassing van de plannen geleid. Daarom hebben we besloten bij de Raad van State in beroep te gaan tegen het besluit van de Gemeenteraad en tegen de diverse Natuurbeschermingswet-vergunningen en de ontheffing van de Flora- en faunawet. Daarnaast hebben we een spoedprocedure aangevraagd, een ‘Verzoek tot voorlopige voorziening’, om ervoor te zorgen dat eerst het rietmoeras (aantoonbaar) als habitat van roerdomp en grote karekiet functioneert en dat pas daarna met aanleg van de bypass mag worden begonnen. Dat is nu namelijk nog niet het geval. Het wachten is nu op een uitnodiging voor de zitting van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) in Den Haag. Download: 2014-03-05 Beroep IJsseldelta Nbw-vergunning Reeve

Maart 2014

Windmolens in de IJsseldelta?

Windmolens. Duurzame energie. Daar kan toch niemand tegen zijn? En inderdaad, ook onze vereniging is voorstander van het gebruik van meer, veel meer duurzaam opgewekte energie. Alleen niet tegen elke prijs. In ‘onze’ IJsseldelta kunnen windmolens veel schade aanrichten. Aan vogels, die tijdens vliegbewegingen de wieken kunnen raken. Aan vleermuizen, die niet alleen geraakt kunnen worden maar ook door de zuiging door de wieken kunnen worden ‘geraakt’. Aan het zo bijzondere landschap, dat onder meer vanwege zijn ‘wijdsheid’ is aangewezen als Nationaal Landschap IJsseldelta. In onze ogen niet voor niets is de IJsseldelta op de ‘Nationale Windmolen Risicokaart’ van Vogelbescherming Nederland voor een aantal groepen vogels als risicogebied aangeduid vanwege de grote waarde van het gebied voor vogels. De milieufederaties stelden al een aantal jaren geleden een alternatief plan voor. Uit dat onderzoek naar geschikte locaties bleek dat windmolens in Overijssel goed mogelijk zijn, en wel op grootschalige locaties bij Bruchterveld en Dalfserveld.
 
Omdat de landschappelijk zo waardevolle IJsseldelta ook een zeer belangrijk gebied is voor zowel vogels als vleermuizen maken we bezwaar tegen plaatsing van windmolens. Zoals langs de N50, een plan dat voorlopig van de baan is. Of in de Zuiderzeehaven en op het Haatland, waar een plan voor in totaal vier windmolens in procedure is. Steeds met dezelfde argumenten: binnen enkele kilometers afstand broeden de Zeearend en de Slechtvalk. De windmolens zouden in hun leefgebied komen te staan.

Zeearenden broeden in het Roggebotzand (foto Cor Fikkert)

 We hebben eerst bezwaar gemaakt tegen het vaststellen van het bestemmingsplan door de Gemeenteraad. Van zowel de Zuiderzeehaven als van Bedrijventerrein Haatland. Beide plannen maken twee windmolens mogelijk. De gemeente heeft onze bezwaren echter ongegrond verklaard, onze bezwaren afgewezen dus. Dat gebeurt helaas vaker als het om natuur en landschap gaat. We zijn daartegen echter in beroep gegaan, bij de Raad van State, dat is de hoogste bestuursrechter in ons land, in Den Haag. Ons beroep tegen de Zuiderzeehaven werd ook daar helaas ongegrond verklaard, wat betekent dat het bestemmingsplan nu ‘onherroepelijk’ is, definitief zeg maar. Voor het bestemmingsplan Haatland zijn we ook naar de Raad van State geweest. Helaas is ook daar de uitslag voor onze vereniging negatief: ons beroep is ongegrond verklaard (afgewezen). Min of meer met dezelfde argumenten als eerder bij de Zuiderzeehaven. Jammer, maar nog geen reden om bij de pakken neer te gaan zitten. We beraden ons nu nog op een vervolg. Zo moet voor de plaatsing van de windmolens eerst nog een vergunning worden verstrekt, namelijk een vergunning in de zin van de Natuurbeschermingswet, voor het mogen aantasten van de waarden van Natura 2000-gebieden.

Zeearend na botsing met windmolen bij Dronten (foto Frank de Roder)

Downloaden Haatlandhaven:

Beroepschrift bestemmingsplan Haatlandhaven 17 juli 2011

Aanvulling beroepschrift bestemmingsplan Haatlandhaven 19 november 2011

Downloaden Zuiderzeehaven:

Zienswijze windmolens Zuiderzeehaven 5 oktober 2010

Beroepschrift bestemmingsplan Zuiderzeehaven 11 april 2011

Uitspraak RvS 5 oktober 2011 Windmolens Zuiderzeehaven Kampen